1. ទំព័រដើម
  2. ថ្នាក់ទី ៧
  3. មេរៀន
  4. មេរៀនទី ១០
១០
មេរៀនទី ១០ · គណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី ៧

មេរៀនទី 10 : វិសមភាព

ឧទាហរណ៍ ១៤ប្រតិបត្តិ ៦

វត្ថុបំណង

  1. បង្ហាញបានពីសញ្ញាណវិសមភាព
  2. កំណត់លក្ខណៈនៃវិសមភាព
  3. ដោះស្រាយចំណោទដែលទាក់ទងនឹងវិសមភាព ។

1. សញ្ញាណវិសមភាព

ឧទាហរណ៍ 1 ៖ នៅលើបន្ទាត់ចំនួនគេសង្កេតឃើញថា ៖

\[2 > 1\]
\[-2 < 1 \text{ ហៅថា វិសមភាព ។}\]

ឧទាហរណ៍ 2 ៖ ការប្រៀបធៀបចំនួន ៖

\[\frac{3}{4} < 1, \quad \frac{5}{2} > 1, \quad -\frac{1}{3} > -\frac{2}{3}\]

បើចំនួន \(\displaystyle a\) ធំជាងចំនួន \(\displaystyle b\) នោះគេសរសេរ \(\displaystyle a > b\) ឬ \(\displaystyle b < a\) ។
បើចំនួន \(\displaystyle c\) តូចជាងឬស្មើចំនួន \(\displaystyle d\) នោះគេសរសេរ \(\displaystyle c \leq d\) ឬ \(\displaystyle d \geq c\) ។

ជាទូទៅ

កន្សោមលេខពីរដែលនៅសងខាងសញ្ញា \(\displaystyle >, \geq, <, \leq\) ហៅថាវិសមភាព ។

!សម្គាល់
  • \(\displaystyle a > b\) និង \(\displaystyle c > d\) ជាវិសមភាពមានទិសដៅដូចគ្នា
  • \(\displaystyle a > b\) និង \(\displaystyle c < d\) ជាវិសមភាពមានទិសដៅផ្ទុយគ្នា ។

លំហាត់គំរូ 1 ៖ គេមានត្រីកោណ \(\displaystyle ABC\) ដូចរូបខាងស្តាំ ។ សរសេរទំនាក់ទំនងរវាងជ្រុងនៃត្រីកោណជាវិសមភាពឱ្យបាន 5 ។

ដំណោះស្រាយ


គេបាន ៖

\[AB < BC, \quad AC < BC, \quad AC > AB, \quad AB + AC > BC, \quad AC + BC > AB\]

ឬជាលេខ ៖

\[3 < 7, \quad 5 < 7, \quad 5 > 3, \quad 3 + 5 > 7, \quad 5 + 7 > 3 \text{ ។}\]

លំហាត់គំរូ 2 ៖ រង្វង់មួយមានកាំ \(\displaystyle 2~\text{cm}\) និងការ៉េមួយរង្វាស់ជ្រុង \(\displaystyle 2~\text{cm}\) ។ សរសេរវិសមភាពរវាងបរិមាត្រនៃរូបទាំងពីរ ។

ដំណោះស្រាយ
តាង \(\displaystyle P_1\) ជាបរិមាត្រនៃរង្វង់ ៖ \(\displaystyle P_1 = 2 \times 2 \times 3.14 = 12.56~\text{cm}\)
តាង \(\displaystyle P_2\) ជាបរិមាត្រនៃការ៉េ ៖ \(\displaystyle P_2 = 4 \times 2 = 8~\text{cm}\)
គេបានវិសមភាព \(\displaystyle P_1 > P_2\) ។

✎ប្រតិបត្តិ


តើកន្សោមខាងក្រោមណាខ្លះជាវិសមភាព?
\(\displaystyle -2 < -1, \quad 8 > 5, \quad a = b, \quad c < d, \quad a + c < a + d, \quad a + c = a + d\) ។

មើលចម្លើយ


កន្សោមជាវិសមភាពគឺ ៖ \(\displaystyle -2 < -1, \quad 8 > 5, \quad c < d, \quad a + c < a + d\) ។

2. លក្ខណៈវិសមភាព

2.1. ការបូកឬដកអង្គទាំងពីរនៃវិសមភាពនឹងមួយចំនួន

ឧទាហរណ៍ ៖

\[\begin{aligned} 25 &> 10 \\ \underline{\phantom{+} 5} &\phantom{>} \underline{\phantom{+} 5} \quad (\text{បូក } 5 \text{ លើអង្គទាំងពីរ}) \\ 30 &> 15 \end{aligned} \qquad \qquad \begin{aligned} 25 &> 10 \\ \underline{- 5} &\phantom{>} \underline{- 5} \quad (\text{ដក } 5 \text{ ពីអង្គទាំងពីរ}) \\ 20 &> 5 \end{aligned}\]
ជាទូទៅ

បើគេបូកឬដកចំនួនតែមួយទៅលើអង្គទាំងពីរនៃវិសមភាព គេបានវិសមភាពថ្មីមានទិសដៅដូចវិសមភាពដើម ។

លំហាត់គំរូ 1 ៖ \(\displaystyle a\) ជាចំនួនអវិជ្ជមានដែល \(\displaystyle a \neq -1\) ។ ប្រៀបធៀប \(\displaystyle a + 1\) និង \(\displaystyle 1\) ដោយប្រើលក្ខណៈវិសមភាព ។

ដំណោះស្រាយ
ដោយ \(\displaystyle a\) ជាចំនួនអវិជ្ជមាន នោះ \(\displaystyle a < 0\) ។
បូក 1 លើអង្គទាំងពីរ គេបាន ៖ \(\displaystyle a + 1 < 0 + 1 \implies a + 1 < 1\) ។

លំហាត់គំរូ 2 ៖ \(\displaystyle a\) ជាចំនួនវិជ្ជមានឬអវិជ្ជមាន (\(\displaystyle a \neq 0\)) ។ ប្រៀបធៀប \(\displaystyle a^2 + 1\) និង \(\displaystyle 1\) ដោយវិសមភាព ។

ដំណោះស្រាយ
គ្រប់ចំនួន \(\displaystyle a \neq 0\) គេបាន \(\displaystyle a^2 > 0\) ជានិច្ច ។
បូក 1 លើអង្គទាំងពីរ គេបាន ៖ \(\displaystyle a^2 + 1 > 0 + 1 \implies a^2 + 1 > 1\) ។

✎ប្រតិបត្តិ


\(\displaystyle n\) ជាចំនួនគត់វិជ្ជមាន ចូរប្រៀបធៀបប្រភាគ \(\displaystyle \frac{1}{n}\) និង \(\displaystyle \frac{1}{n+1}\) ដោយប្រើលក្ខណៈនៃវិសមភាព ។

មើលចម្លើយ


ដោយ \(\displaystyle n < n + 1\) ហើយ \(\displaystyle n, n + 1 > 0\) នោះប្រភាគដែលមានភាគយក 1 ប្ដូរទិសដៅវិសមភាព ៖ \(\displaystyle \frac{1}{n} > \frac{1}{n+1}\) ។

2.2. ការប្តូរតួពីអង្គម្ខាងទៅអង្គម្ខាងទៀតនៃវិសមភាព

គេមាន \(\displaystyle a + b > c - d\) (1)
គេថែម \(\displaystyle d - b\) លើអង្គទាំងពីរនៃវិសមភាព គេបាន ៖

\[a + b + d - b > c - d + d - b \iff a + d > c - b \quad (2)\]

តាមវិសមភាព (1) និង (2) បញ្ជាក់ថាក្នុងវិសមភាព គេអាចលើកតួពីអង្គម្ខាងទៅអង្គម្ខាងទៀតដោយប្ដូរសញ្ញា គេបានវិសមភាពថ្មីមានទិសដៅដូចវិសមភាពដើម ។

លំហាត់គំរូ ៖ ជំនួសតម្លៃ \(\displaystyle a\) ក្នុងកន្សោម រួចបំពេញសញ្ញា \(\displaystyle >\) ឬ \(\displaystyle <\) នៅក្នុងប្រអប់ខាងក្រោម ៖
ក. \(\displaystyle -5 + 3 + a \ \square \ 7 + a - 2\) ចំពោះ \(\displaystyle a = -1\) ។
ខ. \(\displaystyle +10 + 5 + (-4) - a \ \square \ 8 - (+6) - a\) ចំពោះ \(\displaystyle a = 2\) ។

ដំណោះស្រាយ
ក. ជំនួស \(\displaystyle a = -1\) គេបាន ៖ \(\displaystyle -5 + 3 + (-1) = -3\) និង \(\displaystyle 7 + (-1) - 2 = 4\)
ដោយ \(\displaystyle -3 < 4\) ដូចនេះ \(\displaystyle -5 + 3 + a < 7 + a - 2\) ។
ខ. ជំនួស \(\displaystyle a = 2\) គេបាន ៖ \(\displaystyle +10 + 5 - 4 - 2 = 9\) និង \(\displaystyle 8 - 6 - 2 = 0\)
ដោយ \(\displaystyle 9 > 0\) ដូចនេះ \(\displaystyle +10 + 5 + (-4) - a > 8 - (+6) - a\) ។

✎ប្រតិបត្តិ


បំពេញសញ្ញា \(\displaystyle >\) ឬ \(\displaystyle <\) នៅក្នុងប្រអប់ខាងក្រោម ៖
បើ \(\displaystyle 10 < 20\) នោះ \(\displaystyle 10 - 4 \ \square \ 20 - 4\)
បើ \(\displaystyle -20 < -2\) នោះ \(\displaystyle -20 + 4 \ \square \ -2 + 4\)
បើ \(\displaystyle a < b\) នោះ \(\displaystyle a - c \ \square \ b - c\)
បើ \(\displaystyle a > b\) នោះ \(\displaystyle a - c \ \square \ b - c\) ។

មើលចម្លើយ


\(\displaystyle 10 - 4 < 20 - 4\)   \(\displaystyle -20 + 4 < -2 + 4\)   \(\displaystyle a - c < b - c\)   \(\displaystyle a - c > b - c\) ។

2.3. ការគុណឬចែកអង្គទាំងពីរនៃវិសមភាពនឹងមួយចំនួន

ឧទាហរណ៍ 1 ៖
ក. \(\displaystyle 10 < 20\) បើគេគុណអង្គទាំងពីរនឹង 5 គេបាន \(\displaystyle 10 \times 5 < 20 \times 5\) ឬ \(\displaystyle 50 < 100\)
ខ. \(\displaystyle 10 < 20\) បើគេគុណអង្គទាំងពីរនឹង \(\displaystyle -2\) គេបាន \(\displaystyle 10 \times (-2) > 20 \times (-2)\) ឬ \(\displaystyle -20 > -40\) ។

ឧទាហរណ៍ 2 ៖
ក. \(\displaystyle 10 < 20\) បើគេចែកអង្គទាំងពីរនឹង 5 គេបាន \(\displaystyle 10 \div 5 < 20 \div 5\) ឬ \(\displaystyle 2 < 4\)
ខ. \(\displaystyle 10 < 20\) បើគេចែកអង្គទាំងពីរនឹង \(\displaystyle -2\) គេបាន \(\displaystyle 10 \div (-2) > 20 \div (-2)\) ឬ \(\displaystyle -5 > -10\) ។

ជាទូទៅ
  1. បើគេគុណ ឬចែកអង្គទាំងពីរនៃវិសមភាពនឹងមួយចំនួនវិជ្ជមាន គេបានវិសមភាពថ្មីមានទិសដៅដូចវិសមភាពដើម ៖

    \[a > b \text{ និង } c > 0 \implies ac > bc, \quad a \div c > b \div c\]
  2. បើគេគុណ ឬចែកអង្គទាំងពីរនៃវិសមភាពនឹងមួយចំនួនអវិជ្ជមាន គេបានវិសមភាពថ្មីមានទិសដៅផ្ទុយពីវិសមភាពដើម ៖

    \[a > b \text{ និង } c < 0 \implies ac < bc, \quad a \div c < b \div c\]
!សម្គាល់
  • បើ \(\displaystyle a > b\) និង \(\displaystyle c > 0\) នោះ \(\displaystyle ac > bc\) និង \(\displaystyle a \div c > b \div c\)
  • បើ \(\displaystyle a > b\) និង \(\displaystyle c < 0\) នោះ \(\displaystyle ac < bc\) និង \(\displaystyle a \div c < b \div c\) ។

លំហាត់គំរូ ៖ ជំនួសតម្លៃ \(\displaystyle a, b, c\) រួចបំពេញសញ្ញា \(\displaystyle >\) ឬ \(\displaystyle <\) ក្នុងប្រអប់ខាងក្រោម ៖
ក. \(\displaystyle a < b\) នោះ \(\displaystyle ac \ \square \ bc\) ចំពោះ \(\displaystyle a = -8, b = -5, c = -1\)
ខ. \(\displaystyle a > b\) នោះ \(\displaystyle a \div c \ \square \ b \div c\) ចំពោះ \(\displaystyle a = 15, b = -5, c = -5\) ។

ដំណោះស្រាយ


ក. ដោយ \(\displaystyle c = -1 < 0\) នោះ \(\displaystyle -8 < -5 \implies (-8)(-1) > (-5)(-1)\) (ឬ \(\displaystyle 8 > 5\)) ។
ខ. ដោយ \(\displaystyle c = -5 < 0\) នោះ \(\displaystyle 15 > -5 \implies 15 \div (-5) < (-5) \div (-5)\) (ឬ \(\displaystyle -3 < 1\)) ។

✎ប្រតិបត្តិ


បំពេញសញ្ញា \(\displaystyle >\) ឬ \(\displaystyle <\) ក្នុងប្រអប់ខាងក្រោម ៖
ក. \(\displaystyle 10 < 20\) នោះ \(\displaystyle 10 \times 4 \ \square \ 20 \times 4\)
ខ. \(\displaystyle -20 < -2\) នោះ \(\displaystyle -20 \times (-4) \ \square \ -2 \times (-4)\)
គ. \(\displaystyle 1 < 12\) នោះ \(\displaystyle 1 \div 4 \ \square \ 12 \div 4\) ។

មើលចម្លើយ


ក. \(\displaystyle 10 \times 4 < 20 \times 4\)   ខ. \(\displaystyle -20 \times (-4) > -2 \times (-4)\)   គ. \(\displaystyle 1 \div 4 < 12 \div 4\) ។

3. ចំណោទ

ឧទាហរណ៍ 1 ៖ បើគេទិញប៊ិក 5 ដើមមានតម្លៃ \(\displaystyle a\) រៀលក្នុងមួយដើម រួចដាក់ក្នុងប្រអប់ដែលមានតម្លៃ \(\displaystyle b\) រៀល នោះគេចំណាយតិចជាង ឬស្មើ \(\displaystyle 10~000~\text{រៀល}\) ។ សរសេរទំនាក់ទំនងនៃប្រាក់ចំណាយជាវិសមភាព ។
គេមានប៊ិក 1 ដើម ថ្លៃ \(\displaystyle a\) រៀល នោះប៊ិក 5 ដើមថ្លៃ \(\displaystyle 5a\) រៀល ។
ប្រអប់ 1 ថ្លៃ \(\displaystyle b\) រៀល ហើយចំណាយតិចជាង ឬស្មើ \(\displaystyle 10~000~\text{រៀល}\) ។
គេបានទំនាក់ទំនងជាវិសមភាពគឺ \(\displaystyle 5a + b \leq 10~000\) ។

ឧទាហរណ៍ 2 ៖ សួនច្បារមួយរាងជាការ៉េនិងសួនផ្កាមួយរាងជាត្រីកោណ (ដូចរូបខាងស្តាំ) ។ រកផ្ទៃក្រឡាសួនទាំងពីរ រួចប្រៀបធៀប ។

ផ្ទៃក្រឡាការ៉េ \(\displaystyle \mathcal{A}_1 = 4~\text{m} \times 4~\text{m} = 16~\text{m}^2\)
ផ្ទៃក្រឡាត្រីកោណ \(\displaystyle \mathcal{A}_2 = \frac{1}{2} \times 8~\text{m} \times 3~\text{m} = 12~\text{m}^2\)
ដូច្នេះ៖ \(\displaystyle 16~\text{m}^2 > 12~\text{m}^2\) ឬផ្ទៃក្រឡា \(\displaystyle \mathcal{A}_1 > \mathcal{A}_2\) ។

ឧទាហរណ៍ 3 ៖ ផលបូកជ្រុងពីរនៃត្រីកោណមួយធំជាងប្រវែងជ្រុងទី 3 (ដូចរូបខាងក្រោម) ។

គេបាន \(\displaystyle x + y > z, \quad x + z > y, \quad y + z > x\) ។

ប្រតិបត្តិ 1 ៖ សរសេរទំនាក់ទំនងរវាងបរិមាណខាងក្រោម ដោយប្រើសញ្ញាវិសមភាព ៖
បើគេគុណចំនួន \(\displaystyle x\) និង 2 ហើយបន្ថែម 5 ទៀតនោះលទ្ធផលវាធំជាង 10 ។

ចម្លើយ \(\displaystyle 2x + 5 > 10\) ។

ប្រតិបត្តិ 2 ៖ សុខចង់ធ្វើដំណើរពីចំណុច ក ទៅចំណុច ខ ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយ \(\displaystyle 26~\text{km}\) ពីគ្នា ។ ដំបូងគាត់ដើរដោយល្បឿន \(\displaystyle 7~\text{km/h}\) បន្ទាប់មក \(\displaystyle 5~\text{km/h}\) ។ ការធ្វើដំណើរចំណាយពេលអស់ \(\displaystyle 5~\text{h}\) ឬតិចជាង ។ សរសេរទំនាក់ទំនងខាងលើដោយប្រើសញ្ញាវិសមភាព ។

ចម្លើយ
តាង \(\displaystyle x\) ជាចម្ងាយដែលដើរដោយល្បឿន \(\displaystyle 7~\text{km/h}\) នោះចម្ងាយដែលនៅសល់ដើរដោយល្បឿន \(\displaystyle 5~\text{km/h}\) គឺ \(\displaystyle 26 - x\) ។
វិសមភាពគឺ ៖ \(\displaystyle \frac{x}{7} + \frac{26 - x}{5} \leq 5\) ។

លំហាត់

  1. ជ្រើសរើសវិសមភាពក្នុងសំណេរខាងក្រោម ៖

    \[-2 < -1, \quad 8 > 5, \quad a = b, \quad c < d, \quad a + c < a + d, \quad a + c = a + d\]
    មើលដំណោះស្រាយ

    វិសមភាពគឺជាកន្សោមដែលមានសញ្ញា \(\displaystyle <, >, \leq\) ឬ \(\displaystyle \geq\) ។
    កន្សោមជាវិសមភាពគឺ ៖

    \[-2 < -1, \quad 8 > 5, \quad c < d, \quad a + c < a + d\]

    ចំណែក \(\displaystyle a = b\) និង \(\displaystyle a + c = a + d\) ជាសមភាព (មិនមែនជាវិសមភាពទេ) ។

  2. បំពេញសញ្ញា \(\displaystyle >\), \(\displaystyle <\) ឬ \(\displaystyle =\) នៅក្នុងប្រអប់ខាងក្រោម ៖

    • ក. \(\displaystyle 10 < 20\) នោះ \(\displaystyle 10 - 4 \ \square \ 20 - 4\)
    • ខ. \(\displaystyle a < b\) នោះ \(\displaystyle a - c \ \square \ b - c\)
    • គ. \(\displaystyle a > b\) នោះ \(\displaystyle a - c \ \square \ b - c\)
    • ឃ. \(\displaystyle 1 < 12\) នោះ \(\displaystyle 1 \div 4 \ \square \ 12 \div 4\)
    • ង. \(\displaystyle -20 < -2\) នោះ \(\displaystyle -20 \div (-4) \ \square \ -2 \div (-4)\)
    • ច. \(\displaystyle a < b\) នោះ \(\displaystyle a \div c \ \square \ b \div c\) ចំពោះ \(\displaystyle c > 0\)
    • ឆ. \(\displaystyle a > b\) នោះ \(\displaystyle a \div c \ \square \ b \div c\) ចំពោះ \(\displaystyle c < 0\)
    • ជ. \(\displaystyle 2 \times 38 \times 5 \ \square \ 360\)
    • ឈ. \(\displaystyle 170 + 40 \div 8 \times 2 \ \square \ 190\)
    • ញ. \(\displaystyle 25 \times 19 + 25 \times 21 \ \square \ 1~000\) ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    • ក. \(\displaystyle 10 < 20 \implies 10 - 4 < 20 - 4\) (ព្រោះ \(\displaystyle 6 < 16\))
    • ខ. \(\displaystyle a < b \implies a - c < b - c\)
    • គ. \(\displaystyle a > b \implies a - c > b - c\)
    • ឃ. \(\displaystyle 1 < 12 \implies 1 \div 4 < 12 \div 4\) (ព្រោះ \(\displaystyle 0.25 < 3\))
    • ង. \(\displaystyle -20 < -2 \implies -20 \div (-4) > -2 \div (-4)\) (ព្រោះ \(\displaystyle 5 > 0.5\))
    • ច. \(\displaystyle a < b \implies a \div c < b \div c\) ចំពោះ \(\displaystyle c > 0\)
    • ឆ. \(\displaystyle a > b \implies a \div c < b \div c\) ចំពោះ \(\displaystyle c < 0\)
    • ជ. \(\displaystyle 2 \times 38 \times 5 = 380 > 360\) ដូចនេះ \(\displaystyle 2 \times 38 \times 5 > 360\)
    • ឈ. \(\displaystyle 170 + 40 \div 8 \times 2 = 170 + 10 = 180 < 190\) ដូចនេះ \(\displaystyle 170 + 40 \div 8 \times 2 < 190\)
    • ញ. \(\displaystyle 25 \times 19 + 25 \times 21 = 25 \times (19 + 21) = 25 \times 40 = 1~000\) ដូចនេះ \(\displaystyle 25 \times 19 + 25 \times 21 = 1~000\)
  3. បង្ហាញថាបើ \(\displaystyle a > b\) និង \(\displaystyle c > d\) នាំឱ្យ \(\displaystyle a + c > b + d\) រួចឱ្យឧទាហរណ៍ជាលេខបញ្ជាក់ ។

    មើលដំណោះស្រាយ
    • ការបង្ហាញ ៖
      ដោយ \(\displaystyle a > b\) បូក \(\displaystyle c\) លើអង្គទាំងពីរ គេបាន ៖ \(\displaystyle a + c > b + c\) (1)
      ដោយ \(\displaystyle c > d\) បូក \(\displaystyle b\) លើអង្គទាំងពីរ គេបាន ៖ \(\displaystyle b + c > b + d\) (2)
      តាមលក្ខណៈឆ្លងនៃ (1) និង (2) នាំឱ្យ ៖

      \[a + c > b + d\]
    • ឧទាហរណ៍ជាលេខ ៖
      យក \(\displaystyle a = 8, b = 3\) (\(\displaystyle 8 > 3\)) និង \(\displaystyle c = 6, d = 2\) (\(\displaystyle 6 > 2\))
      គេបាន ៖ \(\displaystyle 8 + 6 = 14\) និង \(\displaystyle 3 + 2 = 5\)
      ដោយ \(\displaystyle 14 > 5\) នាំឱ្យ \(\displaystyle 8 + 6 > 3 + 2\) ពិត ។
  4. បង្ហាញថាបើ \(\displaystyle a > b\) និង \(\displaystyle c < d\) នាំឱ្យ \(\displaystyle a - c > b - d\) រួចឱ្យឧទាហរណ៍ជាលេខបញ្ជាក់ ។

    មើលដំណោះស្រាយ
    • ការបង្ហាញ ៖
      ដោយ \(\displaystyle c < d\) គុណនឹង \(\displaystyle -1\) អង្គទាំងពីរ គេបាន ៖ \(\displaystyle -c > -d\)
      បូកអង្គនិងអង្គនៃវិសមភាព \(\displaystyle a > b\) និង \(\displaystyle -c > -d\) គេបាន ៖

      \[a + (-c) > b + (-d) \iff a - c > b - d\]
    • ឧទាហរណ៍ជាលេខ ៖
      យក \(\displaystyle a = 12, b = 5\) (\(\displaystyle 12 > 5\)) និង \(\displaystyle c = 3, d = 7\) (\(\displaystyle 3 < 7\))
      គេបាន ៖ \(\displaystyle a - c = 12 - 3 = 9\) និង \(\displaystyle b - d = 5 - 7 = -2\)
      ដោយ \(\displaystyle 9 > -2\) នាំឱ្យ \(\displaystyle 12 - 3 > 5 - 7\) ពិត ។
  5. បង្ហាញថាបើ \(\displaystyle a > b\) និង \(\displaystyle b > c\) នាំឱ្យ \(\displaystyle a > c\) រួចឱ្យឧទាហរណ៍ជាលេខបញ្ជាក់ ។

    មើលដំណោះស្រាយ
    • ការបង្ហាញ ៖
      \(\displaystyle a > b \iff a - b > 0\)
      \(\displaystyle b > c \iff b - c > 0\)
      ផលបូកនៃពីរចំនួនវិជ្ជមានជាចំនួនវិជ្ជមាន ៖

      \[(a - b) + (b - c) > 0 \iff a - c > 0 \implies a > c\]
    • ឧទាហរណ៍ជាលេខ ៖
      យក \(\displaystyle a = 15, b = 9, c = 4\)
      ដោយ \(\displaystyle 15 > 9\) និង \(\displaystyle 9 > 4\) នាំឱ្យ \(\displaystyle 15 > 4\) ពិត ។
  6. ប្រៀបធៀបចំនួន ៖

    • ក. \(\displaystyle \frac{5}{3}\) និង \(\displaystyle \frac{7}{3}\)
    • ខ. \(\displaystyle \frac{2}{3}\) និង \(\displaystyle \frac{17}{27}\)
    • គ. \(\displaystyle \frac{14}{11}\) និង \(\displaystyle \frac{7}{5}\)
    • ឃ. \(\displaystyle \frac{55}{23}\) និង \(\displaystyle \frac{17}{11}\) ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    • ក.

      ដោយភាគបែងដូចគ្នាគឺ 3 ហើយ \(\displaystyle 5 < 7\) ដូចនេះ ៖

      \[\frac{5}{3} < \frac{7}{3}\]
    • ខ.

      តម្រូវភាគបែង 27 ៖ \(\displaystyle \frac{2}{3} = \frac{2 \times 9}{3 \times 9} = \frac{18}{27}\)
      ដោយ \(\displaystyle 18 > 17\) ដូចនេះ ៖

      \[\frac{2}{3} > \frac{17}{27}\]
    • គ.

      តម្រូវភាគបែង 55 ៖ \(\displaystyle \frac{14}{11} = \frac{14 \times 5}{55} = \frac{70}{55}\) និង \(\displaystyle \frac{7}{5} = \frac{7 \times 11}{55} = \frac{77}{55}\)
      ដោយ \(\displaystyle 70 < 77\) ដូចនេះ ៖

      \[\frac{14}{11} < \frac{7}{5}\]
    • ឃ.

      ប្រៀបធៀបតាមផលគុណខ្វែង ៖

      \[55 \times 11 = 605 \quad \text{និង} \quad 23 \times 17 = 391\]

      ដោយ \(\displaystyle 605 > 391\) ដូចនេះ ៖

      \[\frac{55}{23} > \frac{17}{11}\]
  7. គេចង់ធ្វើដំណើរពីភូមិ A ទៅភូមិ B ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយ \(\displaystyle 18~\text{km}\) ពីគ្នា ។ ដំបូងគាត់ដើរដោយល្បឿន \(\displaystyle 5~\text{km/h}\) បន្ទាប់មក \(\displaystyle 4~\text{km/h}\) ។ បើការធ្វើដំណើរចំណាយពេលអស់ \(\displaystyle 4~\text{h}\) ឬតិចជាង ។ ចូរសរសេរទំនាក់ទំនងខាងលើដោយប្រើសញ្ញាវិសមភាព ។

    មើលដំណោះស្រាយ

    តាង \(\displaystyle x\) ជាចម្ងាយផ្លូវដែលគាត់ដើរដោយល្បឿន \(\displaystyle 5~\text{km/h}\) (គិតជា \(\displaystyle \text{km}\) ដោយ \(\displaystyle 0 \leq x \leq 18\)) ។
    នោះចម្ងាយផ្លូវដែលនៅសល់ដើរដោយល្បឿន \(\displaystyle 4~\text{km/h}\) គឺ \(\displaystyle 18 - x\) (គិតជា \(\displaystyle \text{km}\)) ។
    រយៈពេលសរុបនៃការធ្វើដំណើរគឺ ៖

    \[t = \frac{x}{5} + \frac{18 - x}{4}\]

    ដោយរយៈពេលធ្វើដំណើរអស់ \(\displaystyle 4~\text{h}\) ឬតិចជាង គេបានទំនាក់ទំនងជាវិសមភាពគឺ ៖

    \[\frac{x}{5} + \frac{18 - x}{4} \leq 4\]
  8. បើ \(\displaystyle a = 10, b = -1\) ចូរផ្ទៀងផ្ទាត់ថា \(\displaystyle |a + b| \leq |a| + |b|\) ។

    មើលដំណោះស្រាយ

    ជំនួសតម្លៃ \(\displaystyle a = 10\) និង \(\displaystyle b = -1\) ចូលក្នុងវិសមភាព ៖
    អង្គខាងឆ្វេង ៖

    \[|a + b| = |10 + (-1)| = |9| = 9\]

    អង្គខាងស្តាំ ៖

    \[|a| + |b| = |10| + |-1| = 10 + 1 = 11\]

    ដោយ \(\displaystyle 9 \leq 11\) ពិត
    ដូចនេះ សមភាព \(\displaystyle |a + b| \leq |a| + |b|\) ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ពិតចំពោះ \(\displaystyle a = 10, b = -1\) ។

ខ្លឹមសារ៖ សៀវភៅពុម្ពគណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា · វាយអត្ថបទ គូររូបភាពឡើងវិញ និងរៀបចំលើអនឡាញដោយលោកគ្រូ សាន សុខលី សម្រាប់ការសិក្សាដោយឥតគិតថ្លៃ និងមិនរកប្រាក់ចំណេញ។ មិនមែនជាការបោះពុម្ពផ្លូវការរបស់ក្រសួងទេ។