1. ទំព័រដើម
  2. ថ្នាក់ទី ៩
  3. មេរៀន
  4. មេរៀនទី ១៧
១៧
មេរៀនទី ១៧ · គណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី ៩

ពហុកោណ

PISA ១សេចក្ដីព្រាង

វត្ថុបំណង

  • កំណត់មុំនិងជ្រុងនៃពហុកោណប៉ោង
  • រកផលបូកមុំក្នុងនិង មុំក្រៅពហុកោណ
  • រករង្វាស់មុំនៃពហុកោណនិយ័ត ។

1. និយមន័យ

ពហុកោណជាផ្នែកមួយនៃប្លង់ខណ្ឌដោយខ្សែបាក់បិទជិត ។

ពហុកោណប៉ោង ពហុកោណផត

ចំពោះពីរករណីនេះ យើងសិក្សាតែពហុកោណប៉ោង ។ គេឱ្យឈ្មោះពហុកោណទៅតាមចំនួនជ្រុងរបស់វា ។

ឈ្មោះ ពហុកោណរូបចំនួនជ្រុង
ត្រីកោណ3
ចតុកោណ4
បញ្ចកោណ5
ឆកោណ6

លំហាត់គំរូទី 1 : ចូររាប់ចំនួនមុំនិងចំនួនជ្រុងនៃពហុកោណតាមរូបខាងក្រោម ។

ចម្លើយ :

រូបចំនួនជ្រុងចំនួនមុំ
77
88
99

លំហាត់គំរូទី 2 : ចូរប្រាប់ចំនួនជ្រុងនិងអង្កត់ទ្រូងនៃពហុកោណរូបខាងស្តាំ ។

ចម្លើយ : ពហុកោណមានជ្រុងទាំងអស់ 6 ហើយមានអង្កត់ទ្រូងចំនួន 9 ។

ចំណាំ : អង្កត់ទ្រូងពហុកោណជាអង្កត់ភ្ជាប់កំពូលពីរមិនជាប់គ្នា ។

ប្រតិបត្តិ : គេមាន 8 ចំណុចដែលមិនស្ថិតនៅលើបន្ទាត់តែមួយនិងមិនត្រួតស៊ីគ្នា ។ ចូរភ្ជាប់ចំណុចទាំងនោះរួចប្រាប់ចំនួន ជ្រុងនិងអង្កត់ទ្រូង ។

2. ផលបូកមុំក្នុងនៃពហុកោណ

យើងដឹងថាផលបូកមុំក្នុងត្រីកោណស្មើនឹង \(\displaystyle 180^\circ\) ហេតុនេះ ដើម្បីគណនាផលបូកមុំក្នុងពហុកោណគេត្រូវភ្ជាប់អង្កត់ទ្រូងដើម្បីខណ្ឌចែកពហុកោណជាត្រីកោណ ។

ខាងក្រោមនេះជារបៀបរាប់ចំនួនត្រីកោណក្នុងពហុកោណ ។

ជ្រុង 4 កំណត់បានត្រីកោណ 2

ជ្រុង 5 កំណត់បានត្រីកោណ 3

ជ្រុង 6 កំណត់បានត្រីកោណ 4

ដូចនេះ ពហុកោណមួយដែលមាន \(\displaystyle n\) ជ្រុងអាចមាន \(\displaystyle (n-2)\) ត្រីកោណ ។ ដោយក្នុងត្រីកោណមួយមានផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹង \(\displaystyle 180^\circ\) នាំឱ្យពហុកោណដែលមាន \(\displaystyle n\) ជ្រុងមានផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹង \(\displaystyle (n-2) \cdot 180^\circ\) ។

ឧទាហរណ៍ទី 4 : ផលបូកមុំក្នុងនៃ

  • ត្រីកោណ \(\displaystyle (3-2) \times 180^\circ = 180^\circ\)
  • ចតុកោណ \(\displaystyle (4-2) \times 180^\circ = 360^\circ\)
  • បញ្ចកោណ \(\displaystyle (5-2) \times 180^\circ = 540^\circ\)
  • ឆកោណ \(\displaystyle (6-2) \times 180^\circ = 720^\circ\)
  • អដ្ឋកោណ \(\displaystyle (8-2) \times 180^\circ = 1080^\circ\) ។

និយមន័យ : ផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណមួយដែលមាន \(\displaystyle n\) ជ្រុងស្មើនឹង \(\displaystyle (n-2) \times 180^\circ\)

លំហាត់គំរូទី 1 : ចូរគណនាផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណតាមរូបខាងស្តាំ ។

ចម្លើយ : ពហុកោណនេះជាឆកោណគឺ \(\displaystyle n = 6\) តាមរូបមន្តនៃរង្វាស់មុំក្នុង

\[\begin{aligned} (n-2) \times 180^\circ &= (6-2) \times 180^\circ \\ &= 4 \times 180^\circ \\ &= 720^\circ \text{ ។} \end{aligned}\]

ដូចនេះ ឆកោណមានផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹង \(\displaystyle 720^\circ\) ។

លំហាត់គំរូទី 2 : ចូរប្រាប់ឈ្មោះនិងគូសរូបពហុកោណមួយដែលមានផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹង \(\displaystyle 1080^\circ\) ។

ចម្លើយ : តាមរូបមន្តនៃរង្វាស់មុំក្នុង \(\displaystyle (n-2) \times 180^\circ\) យើងបាន \(\displaystyle 1080^\circ = (n-2) \times 180^\circ\) នាំឱ្យ

\[\begin{aligned} n-2 &= \frac{1080^\circ}{180^\circ} \\ n-2 &= 6 \\ n &= 8 \text{ ។} \end{aligned}\]

ដូចនេះ ពហុកោណនេះមានជ្រុង 8 មានឈ្មោះអដ្ឋកោណ ។

លំហាត់គំរូទី 3 : ចូររកផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណដែលមានជ្រុង : 7   10   12 ។

ចម្លើយ :

  • រកផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណដែលមានជ្រុង 7
    តាមរូបមន្ត :

    \[\begin{aligned} (n-2) \times 180^\circ &= (7-2) \times 180^\circ \\ &= 5 \times 180^\circ \\ &= 900^\circ \text{ ។} \end{aligned}\]

    ដូចនេះ ផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណដែលមានជ្រុង 7 ស្មើនឹង \(\displaystyle 900^\circ\) ។

  • រកផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណដែលមានជ្រុង 10
    តាមរូបមន្ត :

    \[\begin{aligned} (n-2) \times 180^\circ &= (10-2) \times 180^\circ \\ &= 8 \times 180^\circ \\ &= 1440^\circ \text{ ។} \end{aligned}\]

    ដូចនេះ ផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណដែលមានជ្រុង 10 ស្មើនឹង \(\displaystyle 1440^\circ\) ។

  • រកផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណដែលមានជ្រុង 12
    តាមរូបមន្ត :

    \[\begin{aligned} (n-2) \times 180^\circ &= (12-2) \times 180^\circ \\ &= 10 \times 180^\circ \\ &= 1800^\circ \text{ ។} \end{aligned}\]

    ដូចនេះ ផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណដែលមានជ្រុង 12 ស្មើនឹង \(\displaystyle 1800^\circ\) ។

ប្រតិបត្តិ : ចូររកចំនួនជ្រុងនៃពហុកោណដែលមានផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹង \(\displaystyle 2700^\circ\) , \(\displaystyle 3420^\circ\) ។

3. ផលបូកមុំក្រៅនៃពហុកោណ

ឧទាហរណ៍ទី 1 : គេឱ្យចតុកោណ \(\displaystyle ABCD\) មួយ (រូបខាងស្តាំ) បើគេបន្លាយអង្កត់ \(\displaystyle DA\) ខាង \(\displaystyle A\) នោះយើងសង្កេតឃើញថាផលបូកមុំក្នុងនិងមុំក្រៅនៅត្រង់កំពូល \(\displaystyle A\) មានរង្វាស់ស្មើនឹង \(\displaystyle \alpha + \beta = 180^\circ\) (ព្រោះ \(\displaystyle DAx\) ជាបន្ទាត់) ។

ឧទាហរណ៍ទី 2 : គេមានពហុកោណមួយដែលមាន \(\displaystyle n\) កំពូល ផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនិងផលបូករង្វាស់មុំក្រៅស្មើនឹង \(\displaystyle n \times 180^\circ\) ។ ដោយផលបូករង្វាស់មុំក្នុងមានរង្វាស់ស្មើនឹង \(\displaystyle (n-2) \times 180^\circ\) ផលបូករង្វាស់មុំក្រៅនៃពហុកោណដែលមាន \(\displaystyle n\) ជ្រុងគឺ

\[\begin{aligned} (n \times 180^\circ) - (n-2) \times 180^\circ &= n180^\circ - n180^\circ + 360^\circ \\ &= 360^\circ \text{ ។} \end{aligned}\]

ជារួម : ផលបូករង្វាស់មុំក្រៅនៃគ្រប់ពហុកោណប៉ោងមានរង្វាស់ស្មើនឹង \(\displaystyle 360^\circ\) ។

សំគាល់ : ផលបូករង្វាស់មុំក្រៅនេះ មិនអាស្រ័យនឹងចំនួនជ្រុងពហុកោណទេ ។

លំហាត់គំរូទី 1 : បើផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹងផលបូករង្វាស់មុំក្រៅ នៃពហុកោណមួយ ។ ចូរប្រាប់ប្រភេទពហុកោណនោះ ។

ចម្លើយ : ប្រភេទពហុកោណ
ដោយផលបូកនៃរង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹងផលបូករង្វាស់មុំក្រៅនៃពហុកោណ
យើងបាន

\[\begin{aligned} (n-2) \times 180^\circ &= 360^\circ \\ n180^\circ - 360^\circ &= 360^\circ \\ n &= \frac{360^\circ + 360^\circ}{180^\circ} \\ &= \frac{720^\circ}{180^\circ} \\ &= 4 \text{ ។} \end{aligned}\]

ដូចនេះ ពហុកោណដែលមានផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹងផលបូករង្វាស់មុំក្រៅជាចតុកោណ ។

លំហាត់គំរូទី 2 : បើផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹងពីរដងផលបូករង្វាស់មុំក្រៅនៃពហុកោណមួយ ។ ចូរបញ្ជាក់ពីប្រភេទពហុកោណ ។

ចម្លើយ : ប្រភេទពហុកោណ
ដោយផលបូកនៃរង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹងពីរដងនៃផលបូករង្វាស់មុំក្រៅនៃពហុកោណ
យើងបាន

\[\begin{aligned} (n-2) \times 180^\circ &= 2 \times 360^\circ \\ n180^\circ - 360^\circ &= 720^\circ \\ n &= \frac{720^\circ + 360^\circ}{180^\circ} \\ &= \frac{1080^\circ}{180^\circ} \\ &= 6 \text{ ។} \end{aligned}\]

ដូចនេះ ពហុកោណនោះជាឆកោណ ។

លំហាត់គំរូទី 3 : ចូរគណនារង្វាស់មុំ \(\displaystyle x\) នៃពហុកោណខាងស្តាំ ។

ចម្លើយ : គណនារង្វាស់មុំ \(\displaystyle x\)
ដោយផលបូកមុំក្រៅនៃពហុកោណមួយមានរង្វាស់ស្មើនឹង \(\displaystyle 360^\circ\)
គេបាន

\[\begin{aligned} 3x + x + 80^\circ + 70^\circ &= 360^\circ \\ 4x + 150^\circ &= 360^\circ \\ 4x &= 360^\circ - 150^\circ \\ 4x &= 210^\circ \\ x &= 52.5^\circ \text{ ។} \end{aligned}\]

ដូចនេះ \(\displaystyle x = 52.5^\circ\) ។

លំហាត់គំរូទី 4 : ចូរគណនាតម្លៃ \(\displaystyle \alpha\) នៃពហុកោណខាងស្តាំ ។

ចម្លើយ : គណនាតម្លៃ \(\displaystyle \alpha\)
ដោយផលបូកមុំក្រៅនៃពហុកោណមួយមានរង្វាស់ស្មើនឹង \(\displaystyle 360^\circ\)
គេបាន

\[\begin{aligned} \alpha + 2\alpha + \alpha + 2\alpha + 2\alpha + 2\alpha + 2\alpha &= 360^\circ \\ 12\alpha &= 360^\circ \\ \alpha &= \frac{360^\circ}{12} \\ &= 30^\circ \text{ ។} \end{aligned}\]

ដូចនេះ \(\displaystyle \alpha = 30^\circ\) ។

ប្រតិបត្តិ : ចូរគណនាតម្លៃ \(\displaystyle \beta\) ក្នុងពហុកោណខាងក្រោម ។

4. រង្វាស់មុំនៃពហុកោណនិយ័ត

ឧទាហរណ៍ទី 1 : គេមានត្រីកោណសម័ង្ស \(\displaystyle ABC\) (ដូចរូបខាងស្តាំ) ។ ដោយត្រីកោណសម័ង្សមានរង្វាស់ជ្រុងទាំងបីប៉ុនគ្នាហើយមានមុំទាំងបីក៏ប៉ុនគ្នាដែរ នោះគេថាត្រីកោណសម័ង្ស \(\displaystyle ABC\) ជាពហុកោណនិយ័ត ។

ឧទាហរណ៍ទី 2 : គេមាន ការេ បញ្ចកោណ និងឆកោណនិយ័តដូចខាងក្រោម ។

យើងសង្កេតឃើញថា ពហុកោណនីមួយៗខាងលើមានមុំទាំងអស់ប៉ុនគ្នា និងជ្រុងទាំងអស់ប៉ុនគ្នាហៅថា ពហុកោណនិយ័ត ។

ឧទាហរណ៍ទី 3 : រង្វាស់មុំក្នុងនៃត្រីកោណសម័ង្សមួយស្មើនឹង \(\displaystyle \frac{(3-2)180^\circ}{3} = 60^\circ\) (ពីព្រោះផលបូកមុំក្នុងនៃពហុកោណស្មើនឹង \(\displaystyle (n-2)180^\circ\)) ។

ជារួម :

  • ពហុកោណនិយ័តជាពហុកោណដែលមុំមានរង្វាស់ស្មើគ្នា ហើយជ្រុងទាំងអស់ប៉ុនគ្នា ។
  • មុំក្នុងមួយនៃពហុកោណនិយ័តដែលមាន \(\displaystyle n\) ជ្រុងមានរង្វាស់មុំស្មើនឹង \(\displaystyle \frac{(n-2)180^\circ}{n}\) ។

លំហាត់គំរូទី 1 : ចូររករង្វាស់មុំក្នុងនីមួយៗនៃការេ ។

ចម្លើយ : រង្វាស់មុំក្នុងមួយៗនៃការេគឺ

\[\frac{(4-2)180^\circ}{4} = 90^\circ\]

ដូចនេះ រង្វាស់មុំក្នុងនីមួយៗនៃការេគឺ \(\displaystyle 90^\circ\) ។

លំហាត់គំរូទី 2 : ចូររករង្វាស់មុំក្នុងនីមួយៗនៃអដ្ឋកោណនិយ័ត ។

ចម្លើយ : រង្វាស់មុំក្នុងនីមួយៗនៃអដ្ឋកោណនិយ័តគឺ

\[\begin{aligned} \frac{(n-2)180^\circ}{n} &= \frac{(8-2)180^\circ}{8} \\ &= \frac{6 \times 180^\circ}{8} \\ &= 135^\circ \text{ ។} \end{aligned}\]

ដូចនេះ រង្វាស់មុំក្នុងនីមួយៗនៃអដ្ឋកោណនិយ័ត \(\displaystyle \alpha = 135^\circ\) ។

ប្រតិបត្តិ : ហេតុអ្វីបានជាចតុកោណកែង និងចតុកោណស្មើមិនមែនជាពហុកោណនិយ័ត ? ចូរបញ្ជាក់ ?

លំហាត់

  1. ចូរគណនាផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណដែលមានជ្រុង 7 8 9 10 និង 12 ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} S_7 &= (7-2)\times180^\circ = 900^\circ \\ S_8 &= (8-2)\times180^\circ = 1\,080^\circ \\ S_9 &= (9-2)\times180^\circ = 1\,260^\circ \\ S_{10} &= (10-2)\times180^\circ = 1\,440^\circ \\ S_{12} &= (12-2)\times180^\circ = 1\,800^\circ \end{aligned}\]
  2. ចូររកចំនួនជ្រុងនៃពហុកោណដែលមានផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹង \(\displaystyle 1800^\circ\) , \(\displaystyle 2700^\circ\) និង \(\displaystyle 4860^\circ\) ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} (n-2)\times180^\circ &= S \implies n = \frac{S}{180^\circ} + 2 \\ S = 1\,800^\circ &\implies n = 10 + 2 = 12 \\ S = 2\,700^\circ &\implies n = 15 + 2 = 17 \\ S = 4\,860^\circ &\implies n = 27 + 2 = 29 \end{aligned}\]

    ដូចនេះ ពហុកោណមាន \(\displaystyle 12\), \(\displaystyle 17\) និង \(\displaystyle 29\) ជ្រុងរៀងគ្នា ។

  3. តើមានពហុកោណណាដែលមានផលបូករង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹង \(\displaystyle 5130^\circ\) ដែរឬទេ ?
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} (n-2)\times180^\circ &= 5\,130^\circ \\ n - 2 &= \frac{5\,130^\circ}{180^\circ} = 28.5 \\ n &= 30.5 \end{aligned}\]

    ដោយ \(\displaystyle n\) ជាចំនួនគត់ ហើយ \(\displaystyle 30.5\) មិនមែនជាចំនួនគត់ ដូចនេះ គ្មានពហុកោណណាដែលមានផលបូករង្វាស់មុំក្នុង \(\displaystyle 5\,130^\circ\) ទេ ។

  4. នៅពេលគេធ្វើការគណនាផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណប៉ោងមួយដែលមានរង្វាស់ស្មើនឹង \(\displaystyle 540^\circ\) តើពហុកោណប៉ោងនោះមានជ្រុងប៉ុន្មាន ?
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} (n-2)\times180^\circ &= 540^\circ \\ n - 2 &= 3 \\ n &= 5 \end{aligned}\]

    ដូចនេះ ពហុកោណប៉ោងនោះមាន \(\displaystyle 5\) ជ្រុង (បញ្ចកោណ) ។

  5. ចូររកតម្លៃ \(\displaystyle x\) តាមរូបនីមួយៗ នៃពហុកោណខាងក្រោម ។

    មើលដំណោះស្រាយ

    រក \(\displaystyle x\) ដោយប្រើផលបូករង្វាស់មុំក្នុង \(\displaystyle (n-2)\times180^\circ\) ។

    រូប ក (ចតុកោណ \(\displaystyle n=4\) ផលបូក \(\displaystyle 360^\circ\))

    \[\begin{aligned} 3x + x + x + 80^\circ &= 360^\circ \\ 5x &= 280^\circ \\ x &= 56^\circ \end{aligned}\]

    រូប ខ (បញ្ចកោណ \(\displaystyle n=5\) ផលបូក \(\displaystyle 540^\circ\))

    \[\begin{aligned} x + 100^\circ + 50^\circ + 2x + 2x &= 540^\circ \\ 5x + 150^\circ &= 540^\circ \\ 5x &= 390^\circ \\ x &= 78^\circ \end{aligned}\]

    រូប គ (ឆកោណ \(\displaystyle n=6\) ផលបូក \(\displaystyle 720^\circ\))

    \[\begin{aligned} 2x + 2x + x + 160^\circ + x + 2x &= 720^\circ \\ 8x + 160^\circ &= 720^\circ \\ 8x &= 560^\circ \\ x &= 70^\circ \end{aligned}\]
  6. ចូររកតម្លៃ \(\displaystyle y\) តាមរូបនីមួយៗ នៃពហុកោណខាងក្រោម ។

    មើលដំណោះស្រាយ

    រក \(\displaystyle y\) ដោយប្រើផលបូករង្វាស់មុំក្រៅ \(\displaystyle = 360^\circ\) ។

    រូប ក

    \[\begin{aligned} y + 2y + y + 2y &= 360^\circ \\ 6y &= 360^\circ \\ y &= 60^\circ \end{aligned}\]

    រូប ខ

    \[\begin{aligned} y + y + y + 70^\circ + 80^\circ &= 360^\circ \\ 3y + 150^\circ &= 360^\circ \\ 3y &= 210^\circ \\ y &= 70^\circ \end{aligned}\]

    រូប គ

    \[\begin{aligned} 2y + 2y + 3y + 2y + 2y + 3y &= 360^\circ \\ 14y &= 360^\circ \\ y &= \frac{360^\circ}{14} = \frac{180^\circ}{7} \approx 25.7^\circ \end{aligned}\]
  7. ចូរគណនាចំនួនជ្រុងនៃពហុកោណនិយ័តដោយស្គាល់រង្វាស់មុំក្នុងស្មើនឹង \(\displaystyle 150^\circ\) , \(\displaystyle 160^\circ\) និង \(\displaystyle 175^\circ\) ។
    មើលដំណោះស្រាយ

    មុំក្រៅមួយ \(\displaystyle = 180^\circ - \text{មុំក្នុងមួយ}\) ហើយ \(\displaystyle n = \dfrac{360^\circ}{\text{មុំក្រៅមួយ}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}\) ។

    \[\begin{aligned} \text{មុំក្នុង } 150^\circ &\implies \text{មុំក្រៅ } 30^\circ \implies n = \frac{360^\circ}{30^\circ} = 12 \\ \text{មុំក្នុង } 160^\circ &\implies \text{មុំក្រៅ } 20^\circ \implies n = \frac{360^\circ}{20^\circ} = 18 \\ \text{មុំក្នុង } 175^\circ &\implies \text{មុំក្រៅ } 5^\circ \implies n = \frac{360^\circ}{5^\circ} = 72 \end{aligned}\]

    ដូចនេះ ពហុកោណនិយ័តមាន \(\displaystyle 12\), \(\displaystyle 18\) និង \(\displaystyle 72\) ជ្រុងរៀងគ្នា ។

  8. ផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនៃពហុកោណនិយ័តមួយមានរង្វាស់ស្មើនឹង \(\displaystyle 3240^\circ\) ។ ចូរគណនារង្វាស់មុំក្រៅនីមួយៗ ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} (n-2)\times180^\circ &= 3\,240^\circ \\ n - 2 &= 18 \\ n &= 20 \\ \text{មុំក្រៅមួយ} &= \frac{360^\circ}{n} = \frac{360^\circ}{20} = 18^\circ \end{aligned}\]
  9. ផលបូករង្វាស់មុំក្នុងរួមនឹងផលបូករង្វាស់មុំក្រៅនៃពហុកោណនិយ័តមួយស្មើនឹង \(\displaystyle 900^\circ\) ។ តើពហុកោណនោះមានជ្រុងប៉ុន្មាន ?
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} (n-2)\times180^\circ + 360^\circ &= 900^\circ \\ (n-2)\times180^\circ &= 540^\circ \\ n - 2 &= 3 \\ n &= 5 \end{aligned}\]

    ដូចនេះ ពហុកោណនោះមាន \(\displaystyle 5\) ជ្រុង (បញ្ចកោណ) ។

  10. មុំក្នុងមួយនៃពហុកោណនិយ័តដែលមាន \(\displaystyle n\) ជ្រុងមានរង្វាស់ស្មើនឹង \(\displaystyle 168^\circ\) ។ ចូររកចំនួន \(\displaystyle n\) ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} \text{មុំក្រៅមួយ} &= 180^\circ - 168^\circ = 12^\circ \\ n &= \frac{360^\circ}{12^\circ} = 30 \end{aligned}\]

    ដូចនេះ \(\displaystyle n = 30\) ។

  11. ចូរគណនារង្វាស់មុំក្រៅមួយៗនៃពហុកោណនិយ័តខាងក្រោម ។

    1. ក. ឆកោណនិយ័ត \(\displaystyle n=6\)
    2. ខ. បញ្ចកោណនិយ័ត \(\displaystyle n=5\)
    3. គ. អដ្ឋកោណនិយ័ត \(\displaystyle n=8\)
    4. ឃ. ពហុកោណនិយ័តដែលមានជ្រុង 12 ។
    មើលដំណោះស្រាយ

    មុំក្រៅមួយ \(\displaystyle = \dfrac{360^\circ}{n}\) ។

    \[\begin{aligned} \text{ក. ឆកោណនិយ័ត } n=6 &: \frac{360^\circ}{6} = 60^\circ \\ \text{ខ. បញ្ចកោណនិយ័ត } n=5 &: \frac{360^\circ}{5} = 72^\circ \\ \text{គ. អដ្ឋកោណនិយ័ត } n=8 &: \frac{360^\circ}{8} = 45^\circ \\ \text{ឃ. ពហុកោណនិយ័ត } n=12 &: \frac{360^\circ}{12} = 30^\circ \end{aligned}\]
  12. ផលបូករង្វាស់មុំក្នុងនិងមុំក្រៅស្មើនឹង \(\displaystyle 900^\circ\) ។ តើពហុកោណនោះមានជ្រុងប៉ុន្មាន ?
    មើលដំណោះស្រាយ

    ជាលំហាត់ដូចលំហាត់ទី៩ ។

    \[\begin{aligned} (n-2)\times180^\circ + 360^\circ &= 900^\circ \\ n - 2 &= 3 \\ n &= 5 \end{aligned}\]

    ដូចនេះ ពហុកោណនោះមាន \(\displaystyle 5\) ជ្រុង ។

  13. ដោយជ្រុងនីមួយៗ នៃឆកោណនិយ័ត ជាជ្រុងមួយរបស់ការេដែលគេគូសនៅខាងក្រៅឆកោណ និងហើយគេភ្ជាប់ពីកំពូលការេដែលនៅជាប់ៗគ្នា ។ ចូរស្រាយបញ្ជាក់ថារូបដែលកកើតជាពហុកោណនិយ័តដែលមានជ្រុង 12 ។
    មើលដំណោះស្រាយ

    តាង \(\displaystyle a\) ជាប្រវែងជ្រុងនៃឆកោណនិយ័ត ។ មុំក្នុងមួយនៃឆកោណនិយ័តស្មើ \(\displaystyle \dfrac{(6-2)\times180^\circ}{6} = 120^\circ\) ។

    ១. មុំជុំវិញកំពូលមួយនៃឆកោណ

    \[\begin{aligned} \text{មុំត្រីកោណរវាងការ៉េពីរជាប់គ្នា} &= 360^\circ - 120^\circ - 90^\circ - 90^\circ = 60^\circ \end{aligned}\]

    ២. ជ្រុងដែលភ្ជាប់

    ត្រីកោណនោះមានជ្រុងពីរស្មើ \(\displaystyle a\) (ជ្រុងនៃការ៉េទាំងពីរ) ហើយមុំរវាងជ្រុងទាំងពីរស្មើ \(\displaystyle 60^\circ\) ដូច្នេះជាត្រីកោណសម័ង្ស ។ ដូចនេះផ្នែកដែលភ្ជាប់កំពូលការ៉េជាប់គ្នាមានប្រវែង \(\displaystyle a\) ដែរ ។

    ៣. ជ្រុង និងមុំរបស់ពហុកោណថ្មី

    \[\begin{aligned} \text{ចំនួនជ្រុង} &= 6 + 6 = 12 && \text{(ជ្រុងការ៉េ $6$ និងផ្នែកភ្ជាប់ $6$ ស្មើ $a$ ទាំងអស់)} \\ \text{មុំក្នុងមួយ} &= 90^\circ + 60^\circ = 150^\circ && \text{(មុំការ៉េ និងមុំត្រីកោណសម័ង្ស)} \end{aligned}\]

    ពហុកោណនេះមាន \(\displaystyle 12\) ជ្រុងស្មើគ្នា និងមុំក្នុងទាំងអស់ស្មើ \(\displaystyle 150^\circ\) ។ ផ្ទៀងផ្ទាត់ ៖ \(\displaystyle \dfrac{(12-2)\times180^\circ}{12} = 150^\circ\) ពិត ។ ដូចនេះរូបដែលកើតឡើងជាពហុកោណនិយ័តដែលមាន \(\displaystyle 12\) ជ្រុង ។

  14. មុំក្រៅនៃអដ្ឋកោណនិយ័តមួយមានរង្វាស់ \(\displaystyle 27^\circ\) តិចជាងរង្វាស់មុំក្រៅមួយនៃពហុកោណនិយ័តមួយដែលមាន \(\displaystyle n\) ជ្រុង ។ ចូរគណនា \(\displaystyle n\) ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} \text{មុំក្រៅអដ្ឋកោណនិយ័ត} &= \frac{360^\circ}{8} = 45^\circ \\ \text{មុំក្រៅមួយនៃពហុកោណ } n \text{ ជ្រុង} &= 45^\circ + 27^\circ = 72^\circ \\ n &= \frac{360^\circ}{72^\circ} = 5 \end{aligned}\]

    ដូចនេះ \(\displaystyle n = 5\) ។

  15. ចូរស្រាយបញ្ជាក់ថាបើពហុកោណមួយដែលមាន \(\displaystyle n\) ជ្រុងនោះ ចំនួនអង្កត់ទ្រូងដែលគេអាចគូសបានស្មើ \(\displaystyle \frac{n(n-3)}{2}\) ។
    ណែនាំ : ប្រៀបធៀបចំនួនជ្រុងពហុកោណទៅនឹងចំនួនអង្កត់ទ្រូងដែលគូសចេញពីកំពូលមួយនៃពហុកោណ ។
    មើលដំណោះស្រាយ

    ពហុកោណមាន \(\displaystyle n\) កំពូល ។

    \[\begin{aligned} \text{ពីកំពូលមួយ} &\implies \text{គូសអង្កត់ទ្រូងទៅកំពូលផ្សេងមិនជាប់គ្នា} \\ \text{កំពូលដែលមិនអាចតភ្ជាប់} &= 1 \text{ (កំពូលខ្លួនឯង)} + 2 \text{ (កំពូលជាប់ទាំងពីរ)} = 3 \\ \text{អង្កត់ទ្រូងពីកំពូលមួយ} &= n - 3 \end{aligned}\]

    ពហុកោណមាន \(\displaystyle n\) កំពូល ដូច្នេះរាប់បាន \(\displaystyle n\times(n-3)\) ប៉ុន្តែអង្កត់ទ្រូងនីមួយៗត្រូវរាប់ពីរដង (មួយពីចុងនីមួយៗ) ។

    \[\text{ចំនួនអង្កត់ទ្រូង} = \frac{n(n-3)}{2}\]
  16. ចូរគណនាមុំក្នុងនិងមុំក្រៅនៃទសកោណនិយ័ត ។
    មើលដំណោះស្រាយ

    ទសកោណនិយ័តមាន \(\displaystyle n = 10\) ។

    \[\begin{aligned} \text{មុំក្នុងមួយ} &= \frac{(10-2)\times180^\circ}{10} = \frac{1\,440^\circ}{10} = 144^\circ \\ \text{មុំក្រៅមួយ} &= \frac{360^\circ}{10} = 36^\circ \end{aligned}\]

    ផ្ទៀងផ្ទាត់ ៖ \(\displaystyle 144^\circ + 36^\circ = 180^\circ\) ពិត ។

  17. មុំក្រៅនៃពហុកោណនិយ័តដែលមាន \(\displaystyle n\) ជ្រុងមានរង្វាស់ \(\displaystyle 30^\circ\) ច្រើនជាងរង្វាស់មុំក្រៅមួយនៃឆកោណនិយ័ត ។ ចូរគណនា \(\displaystyle n\) ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} \text{មុំក្រៅនៃឆកោណនិយ័ត} &= \frac{360^\circ}{6} = 60^\circ \\ \text{មុំក្រៅមួយនៃពហុកោណ } n \text{ ជ្រុង} &= 60^\circ + 30^\circ = 90^\circ \\ n &= \frac{360^\circ}{90^\circ} = 4 \end{aligned}\]

    ដូចនេះ \(\displaystyle n = 4\) (ការ៉េ) ។

ការវាយតម្លៃសមត្ថភាព (PISA)

PISA ១៧.១

សួនសាធារណៈរាងប្រាំបីជ្រុង (Octagonal Park)

គម្រោងសួនមួយមានរាងជាពហុកោណនិយ័តប្រាំបីជ្រុង។ ជ្រុងនីមួយៗមានប្រវែង \(\displaystyle 5\) m។

សំណួរទី១៖ គណនាមុំក្រៅមួយរបស់សួន។   ចម្លើយ៖

សំណួរទី២៖ គណនាមុំក្នុងមួយរបស់សួន។   ចម្លើយ៖

សំណួរទី៣៖ របងលក់តាមម៉ែត្រតម្លៃ \(\displaystyle 18\,000\) រៀល។ គណនាតម្លៃរបងសម្រាប់ព័ទ្ធសួនមួយជុំ។
ចម្លើយ៖

ធ្វើលើកុំព្យូទ័រ តាមរបៀបតេស្ត PISA▶ សាកធ្វើលំហាត់នេះធ្វើតាមរបៀបតេស្តពិត

© ២០២៦ លោកគ្រូ សាន សុខលី · «គណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី៩ បែបទំនើប» · រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង។ សៀវភៅនេះកំពុងសរសេរ ខ្លឹមសារអាចនឹងកែប្រែ។