1. ទំព័រដើម
  2. ថ្នាក់ទី ៩
  3. មេរៀន
  4. មេរៀនទី ១៩
១៩
មេរៀនទី ១៩ · គណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី ៩

ត្រីកោណមាត្រ

PISA ១សេចក្ដីព្រាង
✓គោលបំណងសិក្សា
  • កំណត់ជ្រុងឈម ជ្រុងជាប់ និងអ៊ីប៉ូតេនុសធៀបនឹងមុំស្រួចមួយ។
  • ពន្យល់ថា ផលធៀបត្រីកោណមាត្រកើតពីលក្ខណៈដូចគ្នានៃត្រីកោណកែង។
  • ប្រើ \(\displaystyle \sin\), \(\displaystyle \cos\) និង \(\displaystyle \tan\) ដើម្បីរកប្រវែងជ្រុង ឬរង្វាស់មុំ។
  • ប្រើតម្លៃពិសេសនៃមុំ \(\displaystyle 30^\circ\), \(\displaystyle 45^\circ\) និង \(\displaystyle 60^\circ\)។
  • បង្កើតគំរូ និងដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងដែលមានមុំលើ និងមុំចុះ។

សំណួរបើកមេរៀន

អ្នកឈរនៅលើដីអាចរកកម្ពស់ដើមឈើ ឬអគារដោយមិនចាំបាច់ឡើងទៅវាស់ផ្ទាល់។ តើត្រូវវាស់អ្វីខ្លះ? ក្នុងមេរៀននេះ យើងនឹងប្រើចម្ងាយផ្ដេក មុំលើ និង ផលធៀបជ្រុងនៃត្រីកោណកែង ដើម្បីឆ្លើយសំណួរនេះ។

!មុនចូលមេរៀននេះ ត្រូវចេះអ្វីខ្លះ?

ក្នុងត្រីកោណកែង ជ្រុងដែលទល់នឹងមុំកែងហៅថា អ៊ីប៉ូតេនុស។ បើជ្រុងមុំកែងមានប្រវែង \(\displaystyle a,b\) និងអ៊ីប៉ូតេនុសមាន ប្រវែង \(\displaystyle c\) នោះ \(\displaystyle a^2+b^2=c^2\)។

1. ផលធៀបត្រីកោណមាត្រក្នុងត្រីកោណកែង

1.1. ឈ្មោះជ្រុងធៀបនឹងមុំ

ក្នុងត្រីកោណ \(\displaystyle ABC\) កែងត្រង់ \(\displaystyle C\) យើងពិនិត្យមុំស្រួច \(\displaystyle A\)៖

  • \(\displaystyle AB\) ជា អ៊ីប៉ូតេនុស ព្រោះវាទល់នឹងមុំកែង។
  • \(\displaystyle BC\) ជា ជ្រុងឈមមុំ \(\displaystyle A\)។
  • \(\displaystyle AC\) ជា ជ្រុងជាប់មុំ \(\displaystyle A\) ដែលមិនមែនជាអ៊ីប៉ូតេនុស។

ចំណាំ៖ ពាក្យ “ឈម” និង “ជាប់” ប្រែប្រួលតាមមុំដែលយើងកំពុងពិនិត្យ ប៉ុន្តែអ៊ីប៉ូតេនុសមិនប្រែប្រួលទេ។

1.2. ហេតុអ្វីផលធៀបជ្រុងអាស្រ័យតែលើមុំ?

ត្រីកោណកែងពីរដែលមានមុំស្រួចមួយស្មើគ្នា ជាត្រីកោណដូចគ្នាតាមករណី មុំ–មុំ។ ដូច្នេះ ផលធៀបរវាងជ្រុងត្រូវគ្នារបស់វាស្មើគ្នា។ នេះមានន័យថា សម្រាប់មុំ \(\displaystyle A\) មួយ តម្លៃ \(\displaystyle \frac{\text{ជ្រុងឈម}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{អ៊ីប៉ូតេនុស}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}\), \(\displaystyle \frac{\text{ជ្រុងជាប់}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{អ៊ីប៉ូតេនុស}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}\) និង \(\displaystyle \frac{\text{ជ្រុងឈម}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{ជ្រុងជាប់}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}\) នៅថេរ ទោះបីត្រីកោណធំ ឬតូចក៏ដោយ។

1.3. និយមន័យ sine, cosine និង tangent

និយមន័យ

ក្នុងត្រីកោណកែងដែលមានមុំស្រួច \(\displaystyle \theta\)៖

\[\sin\theta=\frac{\text{ជ្រុងឈម}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{អ៊ីប៉ូតេនុស}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}, \qquad \cos\theta=\frac{\text{ជ្រុងជាប់}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{អ៊ីប៉ូតេនុស}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}, \qquad \tan\theta=\frac{\text{ជ្រុងឈម}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{ជ្រុងជាប់}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}.\]

ពាក្យជំនួយចងចាំ៖ SOH–CAH–TOA។

លំហាត់គំរូទី 1 ត្រីកោណ \(\displaystyle ABC\) កែងត្រង់ \(\displaystyle C\) មាន \(\displaystyle BC=3\,\mathrm{cm}\), \(\displaystyle AC=4\,\mathrm{cm}\) និង \(\displaystyle AB=5\,\mathrm{cm}\)។ រក \(\displaystyle \sin A,\cos A\) និង \(\displaystyle \tan A\)។

ដំណោះស្រាយ

\[\sin A=\frac{BC}{AB}=\frac35,\qquad \cos A=\frac{AC}{AB}=\frac45,\qquad \tan A=\frac{BC}{AC}=\frac34.\]

ពិនិត្យការយល់ដឹង សម្រាប់ត្រីកោណដដែល សរសេរ \(\displaystyle \sin B,\cos B\) និង \(\displaystyle \tan B\)។

2. រកជ្រុង និងមុំដែលមិនស្គាល់

2.1. ជ្រើសរើសផលធៀបត្រឹមត្រូវ

  1. គូស ឬសម្គាល់ត្រីកោណកែង និងមុំដែលពាក់ព័ន្ធ។
  2. ដាក់ឈ្មោះជ្រុងថា ឈម ជាប់ ឬអ៊ីប៉ូតេនុស។
  3. ជ្រើស \(\displaystyle \sin,\cos\) ឬ \(\displaystyle \tan\) ដែលប្រើតែជ្រុងស្គាល់ និងជ្រុងត្រូវរក។
  4. សរសេរសមីការ រួចដោះស្រាយដោយរក្សាទុកតម្លៃក្នុងម៉ាស៊ីនគិតលេខ មិនបង្គត់មុនពេក។
  5. ពិនិត្យឯកតា និងថាចម្លើយសមហេតុផលឬទេ។
★គន្លឹះ

ត្រូវកំណត់ម៉ាស៊ីនគិតលេខនៅរបៀបដឺក្រេ (DEG)។ ដើម្បីរកមុំពីផលធៀប ប្រើអនុគមន៍បញ្ច្រាស \(\displaystyle \sin^{-1}\), \(\displaystyle \cos^{-1}\) ឬ \(\displaystyle \tan^{-1}\)។ សញ្ញា \(\displaystyle \sin^{-1}\) មានន័យថា “inverse sine” មិនមែន \(\displaystyle \frac1{\sin}\) ទេ។

លំហាត់គំរូទី 2៖ រកជ្រុង ត្រីកោណកែងមួយមានមុំ \(\displaystyle 38^\circ\) និងអ៊ីប៉ូតេនុស \(\displaystyle 12\,\mathrm{cm}\)។ រកជ្រុងឈមមុំ \(\displaystyle 38^\circ\)។

ដំណោះស្រាយ តាងជ្រុងត្រូវរកដោយ \(\displaystyle x\)។ ដោយស្គាល់ជ្រុងឈម និងអ៊ីប៉ូតេនុស យើងប្រើ sine៖

\[\sin38^\circ=\frac{x}{12} \quad\Longrightarrow\quad x=12\sin38^\circ\approx7.39\,\mathrm{cm}.\]

ដូចនេះ \(\displaystyle x\approx7.4\,\mathrm{cm}\) បង្គត់ត្រឹម \(\displaystyle 0.1\,\mathrm{cm}\)។

លំហាត់គំរូទី 3៖ រកមុំ ជណ្ដើរប្រវែង \(\displaystyle 5\,\mathrm{m}\) ផ្អែកនឹងជញ្ជាំង ហើយជើងជណ្ដើរឃ្លាតពីជញ្ជាំង \(\displaystyle 3\,\mathrm{m}\)។ រកមុំ \(\displaystyle \theta\) រវាងជណ្ដើរ និងដី។

ដំណោះស្រាយ

\[\cos\theta=\frac35 \quad\Longrightarrow\quad \theta=\cos^{-1}\!\left(\frac35\right)\approx53.13^\circ.\]

ដូចនេះ \(\displaystyle \theta\approx53.1^\circ\)។

កំហុសដែលជួបញឹកញាប់

  • ជ្រើសជ្រុង “ជាប់” ដោយភ្លេចថាអ៊ីប៉ូតេនុសមិនត្រូវហៅថាជ្រុងជាប់។
  • ប្រើ \(\displaystyle \tan\) ទោះបីទិន្នន័យមានអ៊ីប៉ូតេនុស។
  • ដាក់ម៉ាស៊ីនគិតលេខនៅរបៀបរ៉ាដ្យង់ (RAD)។
  • បង្គត់តម្លៃនៅជំហានកណ្ដាល បណ្ដាលឱ្យចម្លើយចុងក្រោយខុស។

3. មុំលើ មុំចុះ និងការបង្កើតគំរូ

3.1. មុំលើ និងមុំចុះ

  • មុំលើ ជាមុំរវាងបន្ទាត់ផ្ដេក និងបន្ទាត់មើលឡើងលើ។
  • មុំចុះ ជាមុំរវាងបន្ទាត់ផ្ដេក និងបន្ទាត់មើលចុះក្រោម។

ក្នុងរូប បើអ្នកសង្កេតនៅកម្ពស់ \(\displaystyle e\) ពីដី ឈរចម្ងាយផ្ដេក \(\displaystyle d\) ពីវត្ថុ និងវាស់មុំលើបាន \(\displaystyle \theta\) នោះ

\[\tan\theta=\frac{h-e}{d} \quad\Longrightarrow\quad \boxed{h=d\tan\theta+e}.\]

លំហាត់គំរូទី 4៖ កម្ពស់ដងទង់ជាតិ ឧបករណ៍វាស់នៅកម្ពស់ \(\displaystyle 1.5\,\mathrm{m}\) ពីដី និងនៅចម្ងាយ \(\displaystyle 18\,\mathrm{m}\) ពីគល់ដងទង់ជាតិ។ មុំលើទៅកំពូលស្មើ \(\displaystyle 32^\circ\)។ រកកម្ពស់ដងទង់ជាតិ។

ដំណោះស្រាយ

\[h=18\tan32^\circ+1.5\approx12.75\,\mathrm{m}.\]

ដូចនេះ ដងទង់ជាតិមានកម្ពស់ប្រហែល \(\displaystyle 12.8\,\mathrm{m}\)។

ការបកស្រាយភាពត្រឹមត្រូវ បើចម្ងាយ ឬមុំវាស់បានមិនត្រឹមត្រូវ ចម្លើយកម្ពស់ក៏មានកំហុសដែរ។ យើងគួរបង្គត់ចម្លើយឱ្យសមស្របនឹងភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យ ហើយមិនគួររាយការណ៍ខ្ទង់ច្រើនជាងការវាស់ជាក់ស្ដែងទេ។

4. តម្លៃពិសេស

4.1. មុំ \(\displaystyle 30^\circ\) និង \(\displaystyle 60^\circ\)

បំបែកត្រីកោណសម័ង្សជ្រុង \(\displaystyle a\) ដោយកម្ពស់មួយ៖

តាមទ្រឹស្ដីបទពីតាគ័រ កម្ពស់ស្មើ \(\displaystyle \frac{a\sqrt3}{2}\)។ ដូច្នេះ

\[\sin30^\circ=\frac12,\quad \cos30^\circ=\frac{\sqrt3}{2},\quad \tan30^\circ=\frac{\sqrt3}{3},\]
\[\sin60^\circ=\frac{\sqrt3}{2},\quad \cos60^\circ=\frac12,\quad \tan60^\circ=\sqrt3.\]

4.2. មុំ \(\displaystyle 45^\circ\)

ក្នុងត្រីកោណកែងសមបាត ជ្រុងមុំកែងទាំងពីរស្មើ \(\displaystyle a\) និងអ៊ីប៉ូតេនុស ស្មើ \(\displaystyle a\sqrt2\)។ ដូច្នេះ

\[\sin45^\circ=\cos45^\circ=\frac{\sqrt2}{2}, \qquad \tan45^\circ=1.\]
\(\displaystyle \theta\)\(\displaystyle 30^\circ\)\(\displaystyle 45^\circ\)\(\displaystyle 60^\circ\)
\(\displaystyle \sin\theta\)\(\displaystyle \frac12\)\(\displaystyle \frac{\sqrt2}{2}\)\(\displaystyle \frac{\sqrt3}{2}\)
\(\displaystyle \cos\theta\)\(\displaystyle \frac{\sqrt3}{2}\)\(\displaystyle \frac{\sqrt2}{2}\)\(\displaystyle \frac12\)
\(\displaystyle \tan\theta\)\(\displaystyle \frac{\sqrt3}{3}\)\(\displaystyle 1\)\(\displaystyle \sqrt3\)

លំហាត់គំរូទី 5 រកប្រវែង \(\displaystyle x\) បើ \(\displaystyle x\) ជាជ្រុងឈមមុំ \(\displaystyle 60^\circ\) និងជ្រុងជាប់មានប្រវែង \(\displaystyle 8\,\mathrm{cm}\)។

\[\tan60^\circ=\frac{x}{8} \quad\Longrightarrow\quad x=8\sqrt3\,\mathrm{cm}.\]

5. ទំនាក់ទំនងសំខាន់

សម្រាប់មុំស្រួច \(\displaystyle A\) ក្នុងត្រីកោណកែង៖

\[\boxed{\tan A=\frac{\sin A}{\cos A}}, \qquad \boxed{\sin^2A+\cos^2A=1}.\]

បើ \(\displaystyle A+B=90^\circ\) នោះមុំ \(\displaystyle A\) និង \(\displaystyle B\) ជាមុំបំពេញគ្នា ហើយ

\[\boxed{\sin A=\cos B}, \qquad \boxed{\cos A=\sin B}.\]

លំហាត់គំរូទី 6 បើ \(\displaystyle \sin A=\frac35\) និង \(\displaystyle A\) ជាមុំស្រួច រក \(\displaystyle \cos A\) និង \(\displaystyle \tan A\)។

ដំណោះស្រាយ

\[\cos A=\sqrt{1-\sin^2A} =\sqrt{1-\frac9{25}}=\frac45, \qquad \tan A=\frac{\sin A}{\cos A}=\frac34.\]

6. លំហាត់អនុវត្ត

ក. ជំនាញមូលដ្ឋាន

  1. ក្នុងត្រីកោណកែងមួយ សម្រាប់មុំ \(\displaystyle \theta\) គេមានជ្រុងឈម \(\displaystyle =5\), ជ្រុងជាប់ \(\displaystyle =12\) និងអ៊ីប៉ូតេនុស \(\displaystyle =13\)។ រក \(\displaystyle \sin\theta,\cos\theta\) និង \(\displaystyle \tan\theta\)។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} \sin\theta &= \frac{\text{ជ្រុងឈម}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{អ៊ីប៉ូតេនុស}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}} = \frac{5}{13} \\ \cos\theta &= \frac{\text{ជ្រុងជាប់}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{អ៊ីប៉ូតេនុស}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}} = \frac{12}{13} \\ \tan\theta &= \frac{\text{ជ្រុងឈម}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{ជ្រុងជាប់}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}} = \frac{5}{12} \end{aligned}\]

    ផ្ទៀងផ្ទាត់ ៖ \(\displaystyle 5^2 + 12^2 = 25 + 144 = 169 = 13^2\) ពិត ។

  2. រក \(\displaystyle x\) បង្គត់ត្រឹម \(\displaystyle 0.1\)៖

    1. \(\displaystyle \sin42^\circ=\frac{x}{15}\)
    2. \(\displaystyle \cos27^\circ=\frac{8}{x}\)
    3. \(\displaystyle \tan63^\circ=\frac{x}{9}\)
    មើលដំណោះស្រាយ

    ក.

    \[\begin{aligned} \sin 42^\circ &= \frac{x}{15} && \text{(ជ្រុងឈម និងអ៊ីប៉ូតេនុស)} \\ x &= 15\sin 42^\circ \approx 15\times 0.6691 \approx 10.0 \end{aligned}\]

    ខ.

    \[\begin{aligned} \cos 27^\circ &= \frac{8}{x} && \text{(ជ្រុងជាប់ និងអ៊ីប៉ូតេនុស)} \\ x &= \frac{8}{\cos 27^\circ} \approx \frac{8}{0.8910} \approx 9.0 \end{aligned}\]

    គ.

    \[\begin{aligned} \tan 63^\circ &= \frac{x}{9} && \text{(ជ្រុងឈម និងជ្រុងជាប់)} \\ x &= 9\tan 63^\circ \approx 9\times 1.9626 \approx 17.7 \end{aligned}\]
  3. រក \(\displaystyle \theta\) បង្គត់ត្រឹម \(\displaystyle 0.1^\circ\)៖

    1. \(\displaystyle \tan\theta=\frac7{10}\)
    2. \(\displaystyle \sin\theta=\frac9{14}\)
    3. \(\displaystyle \cos\theta=0.36\)
    មើលដំណោះស្រាយ

    (ម៉ាស៊ីនគិតលេខនៅរបៀប DEG)

    ក.

    \[\theta = \tan^{-1}\!\left(\frac{7}{10}\right) = \tan^{-1}(0.7) \approx 35.0^\circ\]

    ខ.

    \[\theta = \sin^{-1}\!\left(\frac{9}{14}\right) \approx \sin^{-1}(0.6429) \approx 40.0^\circ\]

    គ.

    \[\theta = \cos^{-1}(0.36) \approx 68.9^\circ\]

ខ. ការគិតពិចារណា

  1. សិស្សម្នាក់សរសេរ \(\displaystyle \sin A=\frac{\text{ជ្រុងជាប់}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{អ៊ីប៉ូតេនុស}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}\)។ ពន្យល់កំហុស និងកែឱ្យត្រឹមត្រូវ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} \frac{\text{ជ្រុងជាប់}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}}{\text{អ៊ីប៉ូតេនុស}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}} &= \cos A && \text{(មិនមែន $\sin A$)} \end{aligned}\]

    កំហុស ៖ សិស្សបានយកនិយមន័យនៃ cosine មកសរសេរជា sine ។
    កែឱ្យត្រឹមត្រូវ ៖

    \[\sin A = \frac{\text{ជ្រុងឈមមុំ }\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em} A}{\text{អ៊ីប៉ូតេនុស}\rule[-0.5em]{0pt}{1.55em}} \qquad\text{(SOH)}\]
  2. ដោយមិនប្រើម៉ាស៊ីនគិតលេខ ប្រៀបធៀប \(\displaystyle \sin30^\circ,\sin45^\circ,\sin60^\circ\) និងពន្យល់លំនាំ។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} \sin 30^\circ &= \frac{1}{2} = \frac{\sqrt{1}}{2} \\ \sin 45^\circ &= \frac{\sqrt{2}}{2} \\ \sin 60^\circ &= \frac{\sqrt{3}}{2} \\ \frac{\sqrt{1}}{2} &< \frac{\sqrt{2}}{2} < \frac{\sqrt{3}}{2} \implies \sin 30^\circ < \sin 45^\circ < \sin 60^\circ \end{aligned}\]

    លំនាំ ៖ កាលណាមុំស្រួចកើនឡើង តម្លៃ \(\displaystyle \sin\) ក៏កើនឡើង ។ តម្លៃទាំងបីមានទម្រង់ \(\displaystyle \dfrac{\sqrt{1}}{2},\ \dfrac{\sqrt{2}}{2},\ \dfrac{\sqrt{3}}{2}\) ។

  3. បើ \(\displaystyle A+B=90^\circ\) និង \(\displaystyle \sin A=0.62\) តើ \(\displaystyle \cos B\) ស្មើប៉ុន្មាន? ពន្យល់ហេតុផល។
    មើលដំណោះស្រាយ
    \[\begin{aligned} A + B &= 90^\circ \implies B = 90^\circ - A \\ \cos B &= \cos(90^\circ - A) = \sin A && \text{(មុំបំពេញគ្នា $\sin A = \cos B$)} \\ \cos B &= 0.62 \end{aligned}\]

    ហេតុផល ៖ ក្នុងត្រីកោណកែង ជ្រុងឈមមុំ \(\displaystyle A\) គឺជាជ្រុងជាប់មុំ \(\displaystyle B\) ដូច្នេះ \(\displaystyle \sin A = \cos B\) ។

គ. បញ្ហាជាក់ស្ដែង

  1. ខ្សែយោងប្រវែង \(\displaystyle 14\,\mathrm{m}\) ចងពីកំពូលបង្គោលមកដី ហើយផ្ដុំជាមួយដីមុំ \(\displaystyle 58^\circ\)។ រកកម្ពស់បង្គោល។
    មើលដំណោះស្រាយ

    តាង \(\displaystyle h\) ជាកម្ពស់បង្គោល (ជ្រុងឈមមុំ \(\displaystyle 58^\circ\)) ហើយខ្សែយោង \(\displaystyle 14\,\mathrm{m}\) ជាអ៊ីប៉ូតេនុស ។

    \[\begin{aligned} \sin 58^\circ &= \frac{h}{14} \\ h &= 14\sin 58^\circ \approx 14\times 0.8480 \approx 11.9\,\mathrm{m} \end{aligned}\]

    ដូចនេះ បង្គោលមានកម្ពស់ប្រហែល \(\displaystyle 11.9\,\mathrm{m}\) ។

  2. ពីចំណុចមួយចម្ងាយ \(\displaystyle 25\,\mathrm{m}\) ពីគល់អគារ គេវាស់មុំលើបាន \(\displaystyle 40^\circ\)។ ភ្នែកអ្នកវាស់នៅកម្ពស់ \(\displaystyle 1.6\,\mathrm{m}\)។ រកកម្ពស់អគារ។
    មើលដំណោះស្រាយ

    កម្ពស់ដែលឡើងពីកម្ពស់ភ្នែក \(\displaystyle = 25\tan 40^\circ\) ។

    \[\begin{aligned} h &= d\tan\theta + e && \text{(រូបមន្តមុំលើ)} \\ &= 25\tan 40^\circ + 1.6 \\ &\approx 25\times 0.8391 + 1.6 \approx 20.98 + 1.6 \approx 22.6\,\mathrm{m} \end{aligned}\]

    ដូចនេះ អគារមានកម្ពស់ប្រហែល \(\displaystyle 22.6\,\mathrm{m}\) ។

  3. ផ្លូវឡើងមួយកើនកម្ពស់ \(\displaystyle 1.2\,\mathrm{m}\) ក្នុងចម្ងាយផ្ដេក \(\displaystyle 15\,\mathrm{m}\)។ រកមុំទំនោររបស់ផ្លូវ។
    មើលដំណោះស្រាយ

    តាង \(\displaystyle \theta\) ជាមុំទំនោរ ។ កម្ពស់ឡើង \(\displaystyle 1.2\,\mathrm{m}\) (ជ្រុងឈម) ក្នុងចម្ងាយផ្ដេក \(\displaystyle 15\,\mathrm{m}\) (ជ្រុងជាប់) ។

    \[\begin{aligned} \tan\theta &= \frac{1.2}{15} = 0.08 \\ \theta &= \tan^{-1}(0.08) \approx 4.6^\circ \end{aligned}\]

    ដូចនេះ មុំទំនោរនៃផ្លូវប្រហែល \(\displaystyle 4.6^\circ\) ។

7. ផ្នែកពង្រីក៖ ត្រីកោណមិនកែង

ផ្នែកនេះសម្រាប់សិស្សដែលចង់ស្វែងយល់បន្ថែម។ សម្រាប់ត្រីកោណ \(\displaystyle ABC\) ដែល \(\displaystyle a,b,c\) ទល់នឹងមុំ \(\displaystyle A,B,C\) រៀងគ្នា៖

\[\boxed{a^2=b^2+c^2-2bc\cos A}\]

ជាច្បាប់កូស៊ីនុស និង

\[\boxed{\mathcal A=\frac12bc\sin A}\]

ជារូបមន្តផ្ទៃក្រឡាត្រីកោណ។

ឧទាហរណ៍ពង្រីក បើ \(\displaystyle b=8\), \(\displaystyle c=5\) និង \(\displaystyle A=60^\circ\) នោះ

\[a^2=8^2+5^2-2(8)(5)\cos60^\circ=49, \qquad a=7.\]

សង្ខេបមេរៀន

សង្ខេបមេរៀន
  • សម្គាល់ជ្រុងឈម ជ្រុងជាប់ និងអ៊ីប៉ូតេនុសធៀបនឹងមុំ។
  • ប្រើ SOH–CAH–TOA ដើម្បីជ្រើសផលធៀបត្រឹមត្រូវ។
  • ប្រើអនុគមន៍បញ្ច្រាសដើម្បីរកមុំ និងកំណត់ម៉ាស៊ីននៅ DEG។
  • ក្នុងបញ្ហាកម្ពស់ ត្រូវបូកកម្ពស់ភ្នែក ឬឧបករណ៍ពេលចាំបាច់។
  • ពិនិត្យឯកតា ភាពសមហេតុផល និងបង្គត់ត្រឹមត្រូវ។

វាយតម្លៃខ្លួនឯង ខ្ញុំអាច៖

  • \(\displaystyle \bigcirc\) ជ្រើស \(\displaystyle \sin,\cos\) ឬ \(\displaystyle \tan\) បានត្រឹមត្រូវ។
  • \(\displaystyle \bigcirc\) រកជ្រុង និងមុំក្នុងត្រីកោណកែង។
  • \(\displaystyle \bigcirc\) ដោះស្រាយបញ្ហាមុំលើ និងពន្យល់ភាពត្រឹមត្រូវនៃចម្លើយ។

ការវាយតម្លៃសមត្ថភាព (PISA)

PISA ១៩.១

ត្រួតពិនិត្យដើមឈើ (Inspecting a Tree)

អ្នកជំនាញឈរចម្ងាយ \(\displaystyle 20\) m ពីដើមឈើ។ ឧបករណ៍នៅកម្ពស់ \(\displaystyle 1.5\) m ពីដី និងវាស់មុំលើទៅកំពូលដើមឈើបាន \(\displaystyle 35^\circ\)។ ឱ្យ \(\displaystyle \tan35^\circ\approx0.700\)។

សំណួរទី១៖ សរសេរសមីការត្រីកោណមាត្រសម្រាប់រកកម្ពស់ \(\displaystyle h\) របស់ដើមឈើ ដោយបង្ហាញថាកម្ពស់ឧបករណ៍ត្រូវបានរាប់បញ្ចូល។
ចម្លើយ៖

សំណួរទី២៖ គណនា \(\displaystyle h\)។   ចម្លើយ៖

សំណួរទី៣៖ បើចម្ងាយ \(\displaystyle 20\) m ត្រូវបានវាស់ខុសត្រឹម \(\displaystyle 0.5\) m តើកំហុសលើកម្ពស់ដែលគណនាបានប្រហែលប៉ុន្មានម៉ែត្រ? បង្ហាញវិធីគណនា។
ចម្លើយ៖

ធ្វើលើកុំព្យូទ័រ តាមរបៀបតេស្ត PISA▶ សាកធ្វើលំហាត់នេះធ្វើតាមរបៀបតេស្តពិត

© ២០២៦ លោកគ្រូ សាន សុខលី · «គណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី៩ បែបទំនើប» · រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង។ សៀវភៅនេះកំពុងសរសេរ ខ្លឹមសារអាចនឹងកែប្រែ។